A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

SKKN: Một số biện pháp giáo dục môi trường cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

Lý do chọn đề tài.

Hiện nay bảo vệ môi trường đang trở thành vấn đề nóng bỏng trên toàn thế giới. Tài nguyên khoáng sản cạn kiệt, rừng bị chặt phá bừa bãi, các chất thải công nghiệp không được xử lý làm môi trường đất, nước, không khí bị ô nhiễm nặng nề…Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng đó là do sự thiếu hiểu biết của con người đối với môi trường.

    Không nằm ngoài khung cảnh chung của thế giới, môi trường việt nam cũng đang bị hủy hoại trầm trọng gây ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững của đất nước. 

Để khắc phục những vấn đề này, nhiệm vụ hàng đầu được đặt ra là phải nhanh chóng tăng cường việc giáo dục bảo vệ môi trường cho từng cá nhân ở mọi lứa tuổi. Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục mầm non là một mắt xích quan trọng đầu tiên, có vai trò và vị trí tương đương với các bậc học khác nếu không muốn nói đó là “Vạn sự khởi đầu nan ”. Việc đưa giáo dục môi trường vào trong trường mầm non là vô cùng cần thiết. Sẽ giúp trẻ tạo ra những phản xạ, thói quen đầu tiên về bảo vệ môi trường sống của mình.

Đối với trẻ mầm non nói chung và trẻ 5 - 6 tuổi nói riêng luôn thích tìm tòi thế giới xung quanh. Trẻ luôn muốn khám phá các hiện tượng tự nhiên, muốn tìm hiểu về bản thân mình. Trẻ đã có khả năng tổng hợp, phân tích và khái quát hóa các dấu hiệu ban đầu, trẻ nhận biết được đâu là đúng và đâu là sai, cái gì nên làm và cái gì không nên làm. Trẻ hiểu được ý nghĩa của việc bảo vệ môi trường và trẻ biết mình phải làm gì để giữ gìn bảo vệ môi trường.Vì vậy trường mầm non là mảnh đất màu mỡ, phì nhiêu thuận lợi để giáo dục môi trường cho trẻ.

Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ nhằm bảo vệ sức khỏe và đảm bảo sự phát triển, tăng trưởng lành mạnh cho cơ thể trẻ. Bên cạnh đó giúp trẻ hiểu biết về môi trường sống của bản thân nói riêng, của con người và các sinh vật khác nói chung. Qua đó làm cho trẻ biết cách sống tích cực trong môi trường và bảo vệ môi trường sống.

Tuy nhiên, việc giáo dục bảo vệ môi trường trong trường mầm non hiện nay đã được chú trọng nhưng các biện pháp giáo dục môi trường cho trẻ chưa được áp dụng một cách hợp lý. Cơ sở vật chất giành cho việc giáo dục môi trường còn thiếu thốn. Các nội dung giáo dục bảo vệ môi trường còn chung chung, mang tính hình thức, chủ yếu là qua lời nói.

           Qua nghiên cứu thực trạng ở trường mầm non nơi tôi làm việc chưa được quan tâm và đánh giá đúng mức. Tỷ lệ trẻ có những hành vi, thái độ tham gia bảo vệ môi trường còn rất ít và không thường xuyên. Ví dụ: Khi trẻ ăn bim bim, uống sữa…trẻ sẵn sàng “tiện tay” ném xuống sân trường hoặc một nơi nào đó mà không vứt vào thùng rác. Vì thế với mong muốn góp phần vào việc nâng cao chất lượng giáo dục môi trường trong trường mầm non, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “ Một số biện pháp giáo dục môi trường cho trẻ 5 - 6 tuổi  ở trường mầm non”.

2. Mục đích nghiên cứu:

Nghiên cứu vấn đề này để tìm ra một số biện pháp nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ, giúp trẻ có hành vi, thái độ ứng xử phù hợp với môi trường, biết sống hòa nhập với môi trường nhằm đảm bảo phát triển lành mạnh. Đồng thời giúp cho giáo viên có những kinh nghiệm trong việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ.

          3. Đối tượng nghiên cứu:

          Một số biện pháp giáo dục môi trường cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non.

         4. Đối tượng khảo sát, thực nghiệm.

           - Lớp mẫu giáo 5- 6 tuổi A1 với 24 cháu.

          5. Phương pháp nghiên cứu:

         - Phương pháp điều tra giáo dục.

         - Phương pháp quan sát.

         - Phương pháp đàm thoại.

         - Phương pháp thực hành, thực nghiệm.

          6 . Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu:

Thời gian thực hiện đề tài: Từ tháng  9 năm 2019 đến tháng 7 năm 2020. Củng cố và thực hiện cho các năm tiếp theo.

PHẦN II.

NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I. Cơ sở lý luận:

Môi trường có tầm quan trọng đặc biệt đối với đời sống con người và sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, của đất nước, của nhân loại…

Bảo vệ môi trường là những hoạt động giữ cho môi trường trong lành, sạch đẹp, đảm bảo cân bằng sinh thái, ngăn chặn, khắc phục những hậu quả xấu do con người và thiên nhiên gây ra cho môi trường.

Giáo dục bảo vệ môi trường nhằm làm cho con người và cộng đồng quan tâm đến các vấn đề của môi trường, có sự hiểu biết về môi trường, có thái độ, kỹ năng và hành vi tốt trong việc bảo vệ môi trường.

Chúng ta đều nhận thấy môi trường hiện nay đang bị ô nhiễm nặng nề làm cho khí hậu toàn cầu bị biến đổi, tần suất thiên tai gia tăng, khó lường, tài nguyên suy thái và cạn kiệt dần …ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của mỗi chúng ta. Một trong những nguyên nhân chủ yếu là do sự thiếu hiểu biết, chưa có ý thức bảo vệ môi trường của con người. Vấn đề cấp thiết đặt ra là cần phải kêu gọi các cấp, các nghành, các tổ chức đoàn thể và mọi cá nhân cùng chung tay để bảo vệ môi trường. Coi đó “là vấn đề sống còn của đất nước, nhân loại và là một trong những yếu tố quyết định sự phát triển bền vững, có liên quan chặt chẽ tới sự phát triển kinh tế xã hội.

Trong nghị quyết số 41/NQTW của bộ Chính Trị ra ngày 15/11/2004 đã chỉ rõ cần phải bảo vệ môi trường với hy vọng mọi người, mọi nhà sẽ được sống trong một môi trường trong sạch, lành mạnh.

Thực hiện quyết định số 1363/QĐ -TTg ngày 17/10/2001 của BGD&ĐT phê duyệt đề án “ Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục quốc dân”, trong đó nhấn mạnh  “ Nội dung giáo dục bảo vệ môi trường phải đảm bảo được tính giáo dục toàn diện”.

Đối với giáo dục mầm non nói chung và trẻ 5 - 6 tuổi nói riêng “ cung cấp cho trẻ những hiểu biết ban đầu về môi trường sống của bản thân, biết cách sống tích cực với môi trường, nhằm đảm bảo sự phát triển lành mạnh về cơ thể và trí tuệ”. Bậc học mầm non nơi chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con người từ những bước khởi đầu của cuộc đời, chính vì lẽ đó giáo dục cho trẻ có ý thức bảo vệ môi trường là điều thiết yếu nhất. Giúp trẻ hiểu biết về môi trường, có hành vi và thái độ ứng xử phù hợp với môi trường để giữ gìn, bảo vệ môi trường, biết sống hòa nhập với môi trường nhằm đảm bảo phát triển lành mạnh. Trẻ biết được môi trường xung quanh trẻ bao gồm những gì, biết phân biệt những việc làm tốt - xấu, những hành vi đúng - sai đối với môi trường và biết cần phải làm những gì để bảo vệ môi trường. Bên cạnh đó cũng giáo dục trẻ cách chăm sóc, giữ gìn sức khỏe của bản thân, biết chăm sóc bảo vệ cây cối, con vật nơi mình ở, biết về một số nghành nghề, văn hóa phong tục tập quán địa phương, từ đó dần hình thành ở trẻ niềm tự hào, ý thức bảo tồn, phát huy văn hóa dân tộc.

Việc giáo dục cho trẻ có ý thức bảo vệ môi trường luôn là một hoạt động mang tính giáo dục cao, đòi hỏi giáo viên phải nhạy bén, linh hoạt không gây quá tải cho trẻ, biết tận dụng nguồn nguyên vật liệu phế thải sẵn có để làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ được thực hành, khám phá, trải nghiệm…một cách có hiệu quả.

         Hiện nay vấn đề giáo dục môi trường cho trẻ  đã đươc chú trọng song kết quả chưa cao, phụ huynh còn xem nhẹ việc giáo dục bảo vệ môi trường nên sự phối hợp giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ còn khó khăn. Một số trẻ ở lớp tôi phụ trách ý thức bảo vệ môi trường còn kém trẻ chỉ làm khi người lớn yêu cầu, chưa có tính tự giác, nên tôi rất lo lắng về vấn đề ý thức bảo vệ môi trường của trẻ.

 II. Thực trạng vấn đề nghiên cứu:

1. Tình trạng thực tế khi chưa thực hiện đề tài

          * Đặc điểm tình hình lớp:   

- Tổng số trẻ: 24 trẻ.

- Trong đó: Nam: 10 trẻ

                    Nữ: 14 trẻ  

            * Thuận lợi:

- Bản thân tôi luôn được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường, sự quan tâm của địa phương và bạn bè đồng nghiệp.

- Có trình độ chuyên môn trên chuẩn, có kỹ năng tạo hình, khiếu thẩm mĩ, sáng tạo…luôn biết tận dụng những nguồn nguyên vật liệu phế thải tạo ra những đồ dùng, đồ chơi phục vụ trẻ một cách hiệu quả.

- Được tham gia đầy đủ các chuyên đề đổi mới nghành học mầm non. Trong đó có những chuyên đề là phương tiện cơ bản để giáo dục môi trường cho trẻ  như: Chuyên đề “ An toàn giao thông và bảo vệ môi trường ” …

- Trẻ đi lớp tương đối đầy đủ.

- Trường lớp được xây dựng rộng rãi, thoáng mát, lớp được đầu tư các trang bị như: Ti vi, đầu đĩa, đàn ocgan, nhiều giá góc, đồ chơi đẹp….

- Được sự tín nhiệm và tin cậy của phụ huynh.

* Khó khăn:

Ngoài những thuận lợi tôi đã nêu trên, trong quá trình thực hiện bản thân tôi gặp không ít những khó khăn nhất định:

- Cơ cở vật chất  giành cho việc giáo dục môi trường còn thiếu thốn, chưa đa dạng phong phú, thẩm mỹ chưa cao, tài liệu tham khảo còn hạn chế.

- Trình độ kiến thức, kỹ năng của trẻ còn hạn hẹp, không đồng đều.

- Đa số trẻ ở đây là con em nông thôn, hầu như mọi gia đình đều phó thác việc giáo dục cho nhà trường. Bên cạnh đó một số gia đình còn xem nhẹ việc giáo dục bảo vệ môi trường nên công tác phối hợp với gia đình còn gặp nhiều khó khăn, chưa tạo được sự đồng nhất.

          2. Số liệu điều tra trước khi thực hiện:

           Để nắm được khả năng nhận thức của trẻ về  bảo vệ môi trường vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát giáo dục môi trường và kết quả cụ thể như sau:         

 Bảng khảo sát thực trạng đầu năm

Tổng Số trẻ

Nội dung khảo sát

 

Đầu Năm

Đạt

Không đạt

SL

Tỷ lệ

%

SL

Tỷ lệ

%

 

 

 

 

 

24

Biết chăm sóc và bảo vệ cây, chăm sóc và bảo vệ vật nuôi.

13

54,2

11

45,8

Bỏ rác đúng nơi quy định

15

62,5

9

37,5

 

Biết nhắc nhở người khác giữ gìn, bảo vệ môi trường

12

50

12

50

Phân biệt đươc những hành vi đúng, hành động sai với môi trường

14

 

58,3

10

41,7

 

            Qua quá trình khảo sát ban đầu cho thấy: Trình độ nhận thức, kỹ năng về giáo dục môi trường của trẻ còn thấp. Độ phân tán còn cao, mức độ nhận thức của trẻ không đều có trẻ cao nhưng lại có trẻ quá thấp.

Ngoài ra, trong quá trình quan sát trẻ trong các giờ học, cũng như trong các hoạt động tôi thấy thái độ của trẻ đối với môi trường còn rất thờ ơ, không quan tâm, chưa có ý thức, đôi khi còn đối xử thô bạo với môi trường như: Trẻ hái hoa, chạy chơi trên thảm cỏ, vứt rác bừa bãi.

Với kết quả như trên tôi  luôn băn khoăn suy nghĩ và tôi đã mạnh dạn đi sâu vào tìm hiểu và thực hiện “ Một số biện pháp giáo dục môi trường cho trẻ

5 - 6 tuổi ở Trường mầm non”. Nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ.

III. Những biện pháp thực hiện: ( Biện pháp chính)

* Biện pháp 1:  Đưa nội dung giáo dục môi trường vào các chủ đề.

* Biện pháp 2: Sử dụng trò chơi đóng vai có chủ đề trong quá trình giáo dục môi trường.

* Biện pháp 3: Tích hợp các tình huống trong quá trình giáo dục môi trường cho trẻ.

* Biện pháp 4: Giáo dục môi trường cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi.

* Biện pháp 5: Kết hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc giáo dục môi trường cho trẻ.

IV. Những biện pháp thực hiện: ( Biện pháp từng phần )

Để đi vào thực hiện “ Biện pháp giáo dục môi trường cho trẻ” từ những thuận lợi và khó khăn đã nêu, dựa trên cơ sở thực tế bản thân tôi đã đề ra một số biện pháp:

           1. Biện pháp 1: Đưa nội dung giáo dục môi trường vào các chủ đề.

 Xuất phát từ quan điểm nhìn nhận trẻ em ở lứa tuổi Mầm non là lứa tổi đang ở thởi kỳ tiền thao tác, các chức năng tâm sinh lý còn chưa được phân loại rõ rệt. Do vậy, giáo dục môi trường cho trẻ trong lứa tuổi này cần được thiết kế dưới dạng các chủ đề.

Hơn thế nữa, bản thân các chủ đề của giáo dục môi trường đã thể hiện một phần cuộc sống thực của trẻ. Vì thế, tính tích hợp trong các chủ đề được thể hiện  rất rõ ràng . Khi xây dựng các chủ đề cần xuất phát từ trọng tâm là sự hình thành các thuộc tính tâm lý chung và những năng lực chung nhất ở trẻ nhằm giúp chúng hiểu được môi trường, có thái độ và hành động đúng với môi trường. 

Một số chủ đề được để giáo dục môi trường cho trẻ 5 - 6 tuổi như sau: Chủ đề “Trường mầm non của bé; Bản thân - bé là ai ?; Gia đình của bé; Thế giới thực vật; Thế giới động vật; Thời tiết và Quê hương của bé… ’’.

Ví dụ: Về chủ đề “ Trường mầm non của bé”. Ngoài việc cung cấp cho trẻ kiến thức về chủ đề, tôi còn giáo dục trẻ có ý thức giữ gìn vệ sinh trường lớp sạch sẽ, không hái hoa, bẻ cành cây xung quanh trường lớp. Tôi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “ Chọn những hành vi đúng - sai”. Cô làm bức tranh vẽ về việc giữ gìn bảo vệ môi trường như: Bé vứt rác vào thùng đựng rác, vứt rác bừa bãi, bé đu cành cây, bé trồng cây, bé tưới cây, bé lau bàn. Sau đó cho trẻ về các nhóm chơi. Nhiệm vụ của các nhóm là gạch chéo bức tranh có hành vi sai và tô màu bức tranh có hành vi đúng đối với môi trường.

Hình ảnh 1: Trẻ chơi trò chơi chọn những hành vi đúng- sai

Qua trò chơi trẻ rất hứng thú, trẻ đã nhận ra được những việc làm tốt, không tốt, những hành động đúng - hành động không đúng. Từ đó kích thích trẻ suy nghĩ, biểu lộ tình cảm, có thái độ phù hợp với môi trương trong và ngoài lớp học như: Cùng cô sắp xếp đồ chơi, làm đồ chơi trang trí lớp, lau chùi bàn ghế, trồng thêm cây xanh góc thiên nhiên…

Ví dụ: Về chủ đề “Bản thân bé ”. Mục đích là giáo dục trẻ biết ích lợi của việc giữ gìn vệ sinh thân thể, vệ sinh môi trường đối với sức khỏe con người. Trẻ có hành vi và thói quen tốt trong ăn uống: Mời cô, mời bạn, không ăn quà vặt ngoài đường, nhận biết ký hiệu thông thường: Nhà vệ sinh nam, nữ, thùng đựng rác…

Giờ học âm nhạc, dạy hát “ cùng nhau bảo vệ môi trường” nhạc và lời nước ngoài. Qua nội dung bài hát tôi còn giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ.

Cô hỏi: Trong bài hát, rác trước khi vứt vào thùng phải làm gì? ( phân loại rác). Qua bài hát khuyên chúng ta nên phân loại rác trước khi cho vào thùng rác, phải luôn ý thức sử dụng lại các đồ vật có thể dùng được.

Kết quả: Trẻ đã biết có hành vi đúng - sai khi chăm sóc bản thân và bảo vệ môi trường tự nhiên.

Ví dụ: Về chủ đề “Quê hương của bé ” cô có thể trò chuyện với trẻ :

                 + Nhà con ở đâu ?

                 + Quang cảnh nơi con ở như thế nào ?

                 + Chỗ con có những danh lam, thắng cảnh, di tích và công trình xây dựng lớn nào ?

          + Con đã làm gì để bảo vệ những danh lam, thắng cảnh của nơi mình ở.

Qua việc đưa nội dung giáo dục môi trường vào các chủ đề  giúp trẻ hiểu biết về môi trường, có thái độ và hành động đúng với môi trường.

          2. Biện pháp 2: Sử dụng trò chơi đóng vai có chủ đề trong quá trình  giáo dục môi trường.

Trò chơi đóng vai có chủ đề là một hình thức độc đáo của trẻ mẫu giáo. Nó là hoạt động chủ đạo và chiếm vị trí trung tâm ở lứa tuổi này. Qua trò chơi các chức năng tâm lý của trẻ được phát triển và điều quan trọng hơn là qua trò chơi trẻ học được các hoạt động của người lớn, trẻ được giáo dục các mặt, trong đó có nội dung giáo dục môi trường. Chẳng hạn qua trò chơi đóng vai có chủ đề trẻ được tái tạo lại cuộc sống xã hội cũng như các mối quan hệ giữa người với người trong xã hội với nhau, từ đó hình thành nên “ xã hội trẻ em”. Trong quá trình chơi trẻ thực hiện hai loại quan hệ: quan hệ thực và quan hệ chơi ( mối quan hệ giữa các vai chơi). Hai mối quan hệ này tác động qua lại lẫn nhau, thúc đẩy nhau cùng phát triển.

Vì thế hoạt động vui chơi nói chung và trò chơi đóng vai có chủ đề nói riêng được nhìn nhận như là phương tiện giáo dục nhân cách cho trẻ mẫu giáo. Thông qua trò chơi đóng vai có chủ đề sẽ nhận thức thế giới xung quanh trẻ lĩnh hội được kinh nghiệm xã hội của người lớn một cách tự nhiên, lĩnh hội những kỹ năng kỹ xảo, các phương thức hoạt động, những chuẩn mực đạo đức, những nguyên tắc sống …Như vậy, qua trò chơi đóng vai có chủ đề nội dung giáo dục môi trường có thẻ lồng ghép trong quá trình tìm hiểu, nhận thức thế giới xung quanh và quá trình lĩnh hội kiến trức, kinh nghiệm, chuẩn mực, đạo đức sống xã hội .

+ VD: về chủ đề động vật: Giáo viên cho trẻ chơi trò chơi: “ Người chăn nuôi giỏi’’.

Trẻ đóng vai người chăn nuôi, chăm sóc các con vật như: Cho ăn, cho uống, chăm sóc con vật … Thông qua trò chơi này trẻ nhận biết và biết cách chăm sóc làm sao các con vật nuôi vừa được ăn sạch ở sạch và bảo vệ được môi trường sống của vật nuôi của một số các con vật như : Con gà ăn thóc , con bò ăn cỏ, con thỏ ăn cỏ rau và cà rốt ... Đồng thời, qua việc đóng vai chơi, thể hiện nội dung chơi trẻ biết được lợi ích của các con vật, nảy sinh tình cảm và yêu quý chúng. Từ đó, trẻ biết cùng các bạn trong nhóm chơi hiểu phải làm gì để chăm sóc nuôi dưỡng, bảo vệ các con vật và bảo vệ môi trường sống của chúng.

Hình ảnh 2: Trẻ đóng vai người chăn nuôi

+ VD về chủ đề nghề nghiệp: Trẻ đóng vai “Bác lao công ”.

Trẻ biết được một số công việc, các thao tác và các dụng cụ của bác lao công. Trẻ hiểu được sự đóng góp của bác lao công như làm cho đường phố, môi trường xanh- sạch- đẹp. Từ đó sẽ giúp trẻ hình thành ý thức biết bảo vệ môi trường, giữ gìn xung quanh lớp, trường và khu vực nhà mình ở. Đồng thời giáo dục cho trẻ biết ơn và quý trọng nghề lao động, một nghề cao quý của của xã hội.

Hình ảnh 3: Trẻ chơi đóng vai bác lao công

Vậy qua trò chơi đóng vai có chủ đề, trẻ lĩnh hội được những kiến thức, các chuẩn mực đạo đức về môi trường để từ đó có được những thái độ, hành vi tích cực phù hợp góp phần vào việc giữ gìn và bảo vệ môi trường.

 3. Biện pháp 3: Tích hợp các tình huống trong quá trình giáo dục môi trường cho trẻ.

 Tích hợp các tình huống  trong quá trình giáo dục môi trường nhằm tạo ra các cơ hội giúp trẻ hiểu, tỏ thái độ và thể hiện hành động trong môi trường sống thực mà hàng ngày trẻ phải tiếp xúc .

Các tình huống tích hợp được xây dựng dưới dạng các câu hỏi. Đây là dạng tích hợp phức tạp vì nó đòi hỏi trẻ khi giải quyết tình huống phải vận dụng được một cách tổng hợp về kiến thức, kỹ năng …Vì thế, các tình huống này thường được thực hiện ở giai đoạn sau của quá trình nghiên cứu, khi mà đã cung cấp cho trẻ một số hiểu biết, cũng như một số kỹ năng nhất định. Qua đó có thể đánh giá được hiệu quả của giáo dục ở trẻ một cách dễ dàng.

VD: Cho trẻ xem một bức tranh và hỏi trẻ :

+ Các con có biết bức tranh của cô miêu tả điều gì không?

+ Tại sao các con lại biết bức tranh mô tả về mùa đông giá lạnh ?

+ Để thích nghi với mùa đông giá lạnh thì các con phải làm gì ?..

         - Sau khi xây dựng thành các chủ đề và kết hợp với việc tạo ra các tình huống, tôi đã tiến hành lựa chọn các hoạt động của trẻ cũng như các tiết học như: Hoạt động tạo hình, hoạt động khám phá, Hoạt động âm nhạc …Những nội dung đó sát với các chủ đề đã đề ra để khai thác và xây dựng thành các giáo án dạy trẻ.

VD: Khi soạn giáo án về hoạt động Tạo Hình với đề tài “ Vẽ về biển” ở lớp 5 - 6 tuổi, giáo viên có thể đàm thoại với trẻ trước khi vẽ như sau:

+ Nếu được nghỉ hè các con sẽ đi đâu ?

+ Bạn nào thích đi biển ?

          + Trong lớp mình bạn nào đã đi biển rồi và cảm giác của con thế nào khi đứng trước biển?

          + Các con thấy biển thế nào?

          +  Các con đã nhìn thấy gì ở biển?

+ Các con có biết ở biển có những con vật nào sống không ?

+ Những con vật đó mang lên bờ có sống được không? Vì sao?

+ Muốn cho nguồn nước ở biển không bị ô nhiễm, theo các con chúng mình phải làm gì ?

Đây là một đề tài rất hay và sống động đối với trẻ vì “ biển”  rất gần gũi và kích thích sự tò mò, sự ham hiểu biết của trẻ. Thông qua đề tài “ Vẽ về biển” giúp trẻ hiểu về sự sống của các sinh vật sống ở dưới nước, về tài nguyên biển, về vấn đề ô nhiễm…một cách dễ dàng. Từ chỗ hiểu trẻ sẽ thể hiện cảm xúc của mình qua bức tranh “ Vẽ về biển” một cách sống động, đồng thời có ý thức giữ gìn và bảo vệ biển một cách tự nguyện .

Hình ảnh 4, 5: Tranh vẽ của trẻ về đề tài vẽ về biển

 Cùng với các biện pháp khác, biện pháp tích hợp các tình huống trong quá trình giáo dục môi trường cho trẻ là một biện pháp tích cực và rất phù hợp, nó góp phần mang lại hiệu quả cao trong giáo dục môi trường cho trẻ ở trường mầm non.

4. Biện pháp 4: Giáo dục môi trường cho trẻ  ở mọi lúc, mọi nơi.

Hàng ngày các cháu đến lớp với các nội dung hoạt động: Giờ đón trẻ, học tập, vui chơi, giờ ăn, giờ ngủ, vệ sinh, giờ trả trẻ ... Mọi sinh hoạt đều là những hình thức để giáo dục môi trường cho trẻ. Trẻ em của chúng ta rất nhanh nhớ nhưng lại rất nhanh quên nên việc giáo dục trẻ thường xuyên liên tục sẽ mang lại hiệu quả cao.

- Thông qua hoạt động ngoài trời: Thông qua hoạt động này trẻ sẽ được tiết xúc với rất nhiều cỏ, cây, hoa, lá tôi giáo dục cho trẻ tình yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ môi trường.

VD: Tôi cho trẻ quan sát một số cây xanh trong vườn trường trẻ có thể biết được đặc điểm của cây, tầm quan trọng của những cây đó. Ngoài ra, trẻ biết được muốn có cây phải trồng cây và muốn cây nhanh lớn phải bắt sâu, nhổ cỏ, chăm bón cho cây và không được hái hoa bẻ cành.

Hình ảnh 6: Trẻ quan sát cây xanh

 - Thông qua hoạt động góc:  

VD: Khi tổ chức cho trẻ chơi góc “ Bé yêu thiên nhiên”. Trẻ được trực tiếp chăm sóc cho cây như: Tưới nước, nhổ cỏ, lau lá cây, ... Tôi đã nhắc nhở trẻ muốn có môi trường xanh - sạch - đẹp thì chúng ta phải góp phần chăm sóc, bảo vệ cây ở lớp, ở nhà cũng như ở nơi công cộng.

Hình ảnh 7: Trẻ chăm sóc cây “ lau lá cây”

Vậy qua hoạt động này ngoài việc trẻ được tái tạo công việc của người lớn, trẻ còn biết được cây sống được là nhờ sự chăm sóc của con người.Trẻ trở nên ham thích lao động, biết cảm nhận vẻ đẹp của thế giới tự nhiên gần gũi xung quanh.

- Thông qua tổ chức giờ ăn cho trẻ: Đây là hoạt động nhằm hình thành nề nếp thói quen trong sinh hoạt đáp ứng sinh lý, trẻ được vui vẻ vài thoải mái. Tôi thường xuyên nhắc trẻ phải biết kê bàn ăn ngay ngắn, biết lấy đĩa (1 đĩa đựng cơm rơi vãi, 1 đĩa đựng khăn ướt lau tay). Sau đó ra xếp hàng rửa mặt, rửa tay. Trẻ rửa tay bằng xà phòng theo đúng quy trình. ( Cô bao quát nhắc nhở trẻ thực hiện).

Hình ảnh 8: Hình ảnh trẻ rửa tay

Trong khi trẻ ăn cô nhắc trẻ ăn ngon miệng, nhai kỹ, ăn hết xuất, khi ho phải lấy tay che miệng, không nói chuyện trong khi ăn, tạo những thói quen văn minh lịch sự trong khi ăn. Trẻ ăn xong biết xếp bát, thìa, cất ghế vào nơi quy định một cách gọn gàng. Biết lau miệng và xúc miệng bằng nước muối sau khi ăn.Tôi nhắc trẻ vệ sinh phòng nhóm sạch sẽ, đi vệ sinh đúng nơi quy định, đi xong để dép lên giá xếp ngay ngắn theo tổ.

Hình ảnh 9: Trẻ ăn trưa

Qua hoạt động này trẻ có ý thức gọn gàng, ngăn nắp và có ý thức xây dựng bảo vệ môi trường chung

- Thông qua hoạt động lao động: Để môi trường trong và ngoài lớp học luôn sạch đẹp, thường vào các buổi thứ 6 hàng tuần tôi cho trẻ vệ sinh môi trường xung quanh lớp như: Thu gom rác xung quanh trường ( Nhặt giấy vụn, vỏ bim bim, vỏ hộp sữa, thu gom lá bỏ vào thùng rác). Lau đồ dùng, đồ chơi, các giá để đồ chơi của lớp. Sắp xếp đồ chơi đúng nơi quy định. Qua hoạt động lao động sẽ hình thành cho trẻ ý thức tự lập, tự giác và tinh thần đoàn kết cùng nhau bảo vệ môi trường.

Hình ảnh 10: Trẻ thu gom rác ở vườn trường

Hình ảnh 11: Trẻ vệ sinh lớp học cùng cô

5. Biện pháp 5: Kết hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc giáo dục môi trường cho trẻ.

Như chúng ta đã thấy môi trường tiếp xúc của trẻ chủ yếu là gia đình và nhà trường. Chính vì vậy, việc kết hợp giữa gia đình và nhà trường là một biện pháp không thể thiếu. Vậy muốn nâng cao hiệu quả giáo dục môi trường thì giữa gia đình và nhà trường phải kết hợp hài hòa thống nhất.

Vì thế, tôi thường xuyên trao đổi với phụ huynh vào các giờ đón trẻ, và trả trẻ, các hội nghị cha mẹ học sinh, các thông tin trên bảng tuyên truyền ...vận động phụ huynh sưu tầm những tranh ảnh, câu chuyện, bài thơ có nội dung giáo dục môi trường. Đóng góp các vật liệu cùng làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho việc giáo dục môi trường đạt được kết quả tốt hơn. Ngoài ra tôi còn vận động  

phụ huynh ủng hộ cây xanh để tạo môi trường xanh - sạch - đẹp.

Hình ảnh 12: Cô giáo trao đổi với phụ huynh trong giờ đón trẻ

           Mặt khác, trẻ ở môi trường nông thôn, nên ở nhà trẻ được tiếp xúc nhiều với thiên nhiên cỏ cây hoa lá cành . Được bố mẹ thường xuyên cung cấp và củng cố những gì đã có thì hiệu quả của việc giáo dục môi trường là rất cao.

 V. Kết quả đạt được:

1. Hiệu quả ban đầu:

           Qua quá trình thực hiện một số biện pháp giáo dục môi trường cho trẻ

5 - 6 tuổi, cùng với sự cộng tác của phụ huynh, sự nỗ lực của giáo viên đến nay chất lượng lớp tôi đạt kết quả đáng kể. Tôi đã dành nhiều thời gian khảo sát thực tế trên trẻ và tôi nhận thấy kết quả như sau:

* Về phía giáo viên

- Bản thân tôi được trau rồi kiến thức, kỹ năng, nghệ thuật để giáo dục môi trường cho trẻ.

- Được phụ huynh và các đồng nghiệp quý mến và tin yêu.

         *Về phía trẻ:

- Đa số trẻ đã ý thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và biết làm gì để có môi trường xanh, sạch, đẹp. Hay nói cách khác, trẻ có ý thức và hành vi tốt đối với môi trường .

Ví dụ: Khi cho chơi trò chơi xây dựng với chủ đề “ Xây dựng công viên” , trẻ không còn đi lại lung tung hay dẫm lên thảm cỏ trong công viên. Hoặc khi cho trẻ chăm sóc cây thay vì trả lời việc lau lá cây chỉ để làm sạch, trẻ còn trả lời được rằng  để cho cây thở được và như vậy cây mới sống được. Hay để giữ gìn vệ sinh lớp học trẻ không còn vứt rác bừa bãi ra lớp, chơi xong biết xếp đồ chơi lại một cách gọn gàng ngăn nắp….

          * Về phía phụ huynh:

- Đa số các bậc phụ huynh đã thấy được tầm quan trọng của việc giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 5- 6 tuổi ở trường mầm non. Cụ thể, khi đưa, đón trẻ phụ huynh nhắc nhở con em mình để rác đúng nơi quy định.

- Phụ huynh đã sưu tầm tranh ảnh, họa báo có nội dung, hình ảnh bảo vệ môi trường để cô trang trí ở góc tuyên truyền, góc văn học. Rồi đến các học liệu, vật liệu như như: Hạt rau, củ giống, rau, củ quả, cát, sỏi để cho giáo viên và học sinh trải nghiệm trồng và chăm sóc cây.

- Bản thân các bậc phụ huynh cũng ý thức cao và trách nhiệm cao hơn rất nhiều về việc bảo vệ môi trường trong và ngoài trường mầm non. Cụ thể ủng hộ cây xanh, tham gia lao động dọn cỏ, dọn vệ sinh trường, vệ sinh đường làng, khu dân cư.

2. Kiểm nghiệm: ( So sánh kết quả)

            Để chứng minh cho kết quả đạt được của trẻ được rõ ràng hơn dưới đây là kết quả so sánh giữa đầu năm và cuối năm về việc sử dụng một số biện pháp giáo dục môi trường cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non.

 

Bảng so sánh kết quả đầu năm và cuối năm

Tổng số trẻ

Nội dung khảo sát

Đầu năm

Cuối năm

Đạt

Không đạt

Đạt

Không đạt

 

SL

Tỷ lệ %

 

SL

Tỷ lệ %

 

SL

Tỷ lệ %

 

SL

Tỷ lệ %

24

Biết chăm sóc và bảo vệ cây, chăm sóc và bảo vệ vật nuôi.

 

 

13

 

 

54,2

 

 

11

 

 

45,8

 

22

 

91,7

 

2

 

8,4

Bỏ rác đúng nơi quy định

 

15

 

62,5

 

9

 

37,5

23

 

95,8

 

1

4,2

Biết nhắc nhở người khác giữ gìn, bảo vệ môi trường

 

12

 

50

 

12

 

50

21

 

87,5

 

 

3

 

 

 

12,5

 

 

Phân biệt đươc những hành vi đúng, hành động sai với môi trường

 

 

14

 

 

 

58,3

 

 

10

 

 

41,7

 

22

 

91,7

 

2

 

8,4

 

Kết quả cho thấy rằng: Qua một năm thực hiện biện pháp giáo dục môi trường cho trẻ. Tôi thấy rằng hiệu quả của việc giáo dục môi trường cho trẻ được nâng cao một rõ rệt cụ thể:

+ Trẻ biết chăm sóc và bảo vệ cây, chăm sóc và bảo vệ vật nuôi tăng

29,2 %.

+ Trẻ biết bỏ rác đúng nơi quy định tăng 33,3 %.

+ Trẻ biết nhắc nhở người khác giữ gìn, bảo vệ môi trường tăng 37,5 %

+ Trẻ biết phân biệt đươc những hành vi đúng, hành động sai với môi trường tăng 33,4 %.

Bên cạnh đó trẻ còn được đáp ứng nhu cầu khám phá, tìm tòi, ghi nhớ, giúp trẻ kích thích khả năng tư duy óc sáng tạo của trẻ giúp trẻ phát triển một cách toàn diện hơn.

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

1. Kết luận:

Môi trường có vai trò quan trọng đối với sự sống và chất lượng sống của con người cũng như đối với sự  Phát triển bền vững của một đất nước. Vì thế, việc giáo dục môi trường đã được triển khai ở tất cả các nghành, các bậc học.

Đối với giáo dục mầm non với đặc trưng của lứa tuổi này thì việc giáo dục môi trường cần được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong quá trình phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ. Vì vậy, việc đưa giáo dục môi trường vào lứa tuổi mầm non là cần thiết. Qua việc áp dụng biện pháp mới tôi nhận thấy: Trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường một cách hào hứng, tự nguyện. Trẻ có ý thức vệ sinh môi trường chung không vứt rác bừa bãi, không khạc nhổ, không bẻ cây, hái hoa, biết nhặt rác vệ sinh sân trường, đi vệ sinh đúng nơi quy định, biết tiết kiệm điện nước, biết nhắc nhở bạn không vứt rác bừa bãi…

Trẻ có thái độ gần gũi với môi trường tự nhiên, môi trường xã hội, yêu quý, chăm sóc cỏ cây, hoa lá trong gia đình, nhà trường và ở khắp mọi nơi. Trẻ yêu quý chăm sóc bảo vệ vật nuôi gần gũi, quý trọng bảo vệ đồ dùng đồ chơi, thích tham gia vào việc trồng cây cùng các cô giáo trong nhà trường. Trẻ có thói quen hành vi văn minh lịch sự trong giao tiếp ứng xử. Qua đó đã phát huy tính tích cực của trẻ khi trẻ được trải nghiệm với môi trường tự nhiên cũng như môi trường xã hội.

          * Bài học kinh nghiệm:

          Từ kết quả nêu trên, tôi rút ra một số bài học kinh nghiệm như sau:

            - Nghiên cứu tài liệu không ngừng bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ.

- Giáo viên nên tiến hành thường xuyên nhiệm vụ giáo dục môi trường ở trong và ngoài tiết học.

 - Cần tìm tòi sáng tạo, sưu tầm tranh ảnh, thơ ca, hò vè để ở góc bảo vệ môi trường và góc văn học của bé để trẻ được trải nghiệm, khám phá. Bố trí lớp học khoa học, gọn gàng phù hợp với chủ đề và sự kiện trong tháng. Đồng thời luôn thay đổi hình ảnh tạo sự mới lạ hấp dẫn trẻ.

         - Phải thường xuyên thực hiện giờ nêu gương và kể truyện hàng tuần hoặc tổ chức văn nghệ để động viên trẻ.

- Cô giáo phải thật sự là tấm gương sáng để trẻ noi theo, luôn giàu tình thương yêu, luôn chú ý trong mọi hành vi lời nói đi đôi với việc làm đối với trẻ để tạo tâm lý thoải mái cho trẻ thực hiện tốt hành vi cũng như hoạt động bảo vệ môi trường, nhằm giúp trẻ từng bước hình thành nhân cách của mình.

- Phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường trong việc thực hiện giáo dục môi trường cho trẻ. Phát động phong trào trồng cây xanh tạo môi trường xanh - sạch - đẹp cho trường lớp.     

          2. Khuyến nghị:

Để thực hiện tốt nội dung giáo dục môi trường cho trẻ trong trường mầm non nói chung và trẻ 5 - 6 tuổi nói riêng. Tôi xin mạnh dạn đề xuất một số ý kiến như sau:

* Nhà trường:

- Ban Giám Hiệu thường xuyên tổ chức các buổi lao động tập thể, dùng các bảng tin, thông báo để cung cấp kiến thức cho phụ huynh.

- Nhà trường cũng nên đầu tư và nâng cấp các loại trang thiết bị cơ sở vật chất. Cung cấp thêm tài liệu, tạp chí phong phú  để giáo viên nghiên cứa và tham khảo.

- Xử lý tốt các nguồn nước thải, nhà vệ sinh.

- Trồng vườn rau sạch giúp bé tìm hiểu các loại rau, củ, quả đồng thời còn cung cấp thực phẩm tươi sạch cho nhà bếp.

          * Phòng giáo dục

- Nâng cao trình độ chuyên môn cho giáo viên

- Mở các lớp bồi dưỡng hè, bồi dưỡng những chuyên đề về bảo vệ môi trường.

- Bồi dưỡng cho giáo viên kiến thức về môi trường về cách sử dụng các loại câu hỏi để giáo dục môi trường cho trẻ trên tiết học.

          Trên đây là một số biện pháp giáo dục môi trường cho trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm non, tôi xin giới thiệu để các bạn đồng nghiệp cùng tham khảo và đóng góp thêm ý kiến để sáng kiến kinh nghiệm của tôi ngày càng hoàn thiện hơn.

Tôi xin cam đoan đề tài sáng kiến kinh nghiệm trên là do tôi tự viết, không sao chép của ai.

Tôi xin chân thành cảm ơn!      

PHẦN IV: MINH CHỨNG

 

 

Hình ảnh 1: Trẻ chơi trò chơi

 

Hình ảnh 2: Trẻ đóng vai người chăn nuôi

 

 

Hình ảnh 3: Trẻ chơi đóng vai bác lao công

 

 

Hình ảnh 4: Tranh vẽ của trẻ về đề tài: “Vẽ về biển”

                             

Hình ảnh 5: Tranh vẽ của trẻ về đề tài: “Vẽ về biển”

 

 

Hình ảnh 6: Trẻ quan sát cây xanh

 

 

Hình ảnh 7: Trẻ chăm sóc cây “ lau lá cây”

 

 

Hình ảnh 8: Trẻ rửa tay

 

 

Hình ảnh 9: Trẻ ăn trưa

 

 

Hình ảnh 10: Trẻ thu gom giác ở vườn trường

 

 

Hình ảnh 11: Trẻ vệ sinh lớp học cùng cô

 

 

Hình ảnh 12: Cô giáo trao đổi với phụ huynh trong giờ đón trẻ


Tác giả: Nguyễn Thị Mai Anh
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Tin liên quan